Theo quy định tại Điều 105 của Luật Đất đai năm 2013: Thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận lần đầu cho tổ chức, cơ sở tôn giáo; người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thực hiện dự án đầu tư; tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện hoặc cơ quan tài nguyên môi trường cùng cấp được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ủy quyền. Ủy ban nhân dân cấp huyện cấp Giấy chứng nhận cho hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam.

Theo quy định tại Điều 37 của Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ đối với những địa phương đã thành lập Văn phòng đăng ký đất đai thì Sở Tài nguyên và Môi trường thực hiện cấp Giấy chứng nhận khi người sử dụng đất thực hiện các quyền mà phải cấp mới Giấy chứng nhận, cấp đổi, cấp lại Giấy chứng nhận.

Theo quy định tại khoản 23 Điều 2 của Nghị định 01/2017/NĐ-CP thì đối với địa phương đã thành lập Văn phòng đăng ký đất đai, việc chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất vào Giấy chứng nhận đã cấp do Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thực hiện theo quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ điều kiện cụ thể tại địa phương về bộ máy tổ chức, cơ sở vật chất của Văn phòng đăng ký đất đai để quy định việc cho phép Sở Tài nguyên và Môi trường được ủy quyền cho Văn phòng đăng ký đất đai cấp Giấy chứng nhận đối với trường hợp đăng ký biến động, cấp đổi, cấp lại Giấy chứng nhận.

Như vậy về thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận theo quy định của Luật Đất đai năm 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã có những quy định nhằm giảm áp lực cho bộ máy hành chính nhà nước theo hướng quy định việc xác lập quyền sử dụng đất lần đầu để bảo hộ cho người sử dụng đất sẽ do cơ quan hành chính nhà nước thực hiện, đối với trường hợp người sử dụng đất đã được xác lập quyền sử dụng đất lần đầu sau đó thực hiện các quyền (chuyển đổi, chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho, góp vốn...) thì giao cho cơ quan chuyên môn về tài nguyên và môi trường và cơ quan dịch vụ công về đăng ký đất đai thuộc cơ quan tài nguyên và môi trường thực hiện. Mặt khác, đối với nơi đã thành lập Văn phòng đăng ký đất đai thì hệ thống Văn phòng đăng ký đất đai được thành lập và hoạt động theo mô hình một cấp. Mô hình này có ưu điểm là hoạt động đăng ký đất đai có sự quản lý, điều hành tập trung, thống nhất trong phạm vi đơn vị hành chính cấp tỉnh; quy trình giải quyết công việc đã được thực hiện thống nhất, gắn với việc xây dựng, cập nhật, chỉnh lý kịp thời hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai; thời gian thực hiện thủ tục đăng ký, cấp Giấy chứng nhận đã giảm so với trước đây, tạo điều kiện thuận lợi cho hộ gia đình, cá nhân khi tham gia giao dịch về đất đai, tài sản gắn liền với đất.

Vì vậy, việc xác lập quyền sử dụng đất lần đầu đối với hộ gia đình, cá nhân cần do Ủy ban nhân dân cấp huyện thực hiện. Đối với trường hợp người sử dụng đất thực hiện quyền mà phải cấp mới Giấy chứng nhận, cấp đổi, cấp lại Giấy chứng nhận do Sở Tài nguyên và Môi trường thực hiện hoặc ủy quyền cho Văn phòng đăng ký đất đai hoặc chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai (được thực hiện chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Văn phòng đăng ký đất đai theo quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh) thực hiện. Quy định giao quyền cho chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai được đặt tại cấp huyện ký Giấy chứng nhận là nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người sử dụng đất. Trường hợp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chưa có quyết định cho phép Sở Tài nguyên và Môi trường ủy quyền cho Văn phòng đăng ký đất đai, chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai cấp Giấy chứng nhận khi người sử dụng đất thực hiện quyền, cấp đổi, cấp lại Giấy chứng nhận thì cử tri có thể chuyển phản ánh tới Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để được giải quyết.