Về nội dung kiến nghị này, Bộ Tài nguyên và Môi trường có ý kiến như sau:

Trong thời gian qua, Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã thực hiện nghiêm chỉ thị số 03/CT-TTg ngày 30/3/2015 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường hiệu quả thực thi chính sách, pháp luật về khoáng sản và các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; các địa phương đã ban hành phương án bảo vệ khoáng sản chưa khai thác, quy định rõ trách nhiệm Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã nếu để xảy ra hoạt động khai thác khoáng sản trái phép, đặc biệt là hoạt động khai thác trái phép cát, sỏi lòng sông trên địa bàn quản lý mà không xử lý kịp thời hoặc diễn ra kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần; xây dựng quy chế phối hợp quản lý cát, sỏi ở khu vực giáp ranh giữa hai hay nhiều tỉnh, thành phố. Đồng thời tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm trong hoạt động thăm dò, khai thác cát, sỏi lòng sông, lập bến bãi tập kết để mua bán cát, sỏi trái phép; vận chuyển, sử dụng cát, sỏi không có nguồn gốc hợp pháp. Xử lý nghiêm người đứng đầu, cán bộ, công chức thuộc thẩm quyền quản lý nếu để xảy ra hoạt động khai thác cát, sỏi trái phép hoặc dung túng bao che cho các đối tượng vi phạm. Yêu cầu các tổ chức, cá nhân khai thác cát, sỏi phải thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về thả phao, cắm mốc khu vực khai thác, thông báo niêm yết công khai thông tin về diện tích, công suất, số lượng tàu hoạt động... để các lực lượng chức năng và nhân dân giám sát. Được sự quan tâm, chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cùng với ý thức chấp hành và nỗ lực triển khai thực hiện đồng bộ của các Bộ, ngành, địa phương nên công tác quản lý nhà nước đối với tài nguyên cát, sỏi lòng sông đã được nâng cao, số lượng các vụ khai thác cát, sỏi trái phép đã giảm cả về số lượng và quy mô.

Hiện nay, hầu hết các tỉnh, thành phố đã lập và phê duyệt quy hoạch khoáng sản trong đó có cát, sỏi lòng sông; ban hành nhiều Chỉ thị, văn bản chỉ đạo điều hành, phê duyệt kế hoạch hoặc phương án bảo vệ khoáng sản, quy định trách nhiệm Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã trong quản lý khoáng sản trên địa bàn. Riêng đối với khoáng sản cát, sỏi lòng sông ngoài việc triển khai công tác thanh tra, kiểm tra, nhiều tỉnh đã ban hành quy chế phối hợp giữa các Sở, ngành; ban hành quy chế phối hợp quản lý khoáng sản cát, sỏi lòng sông tại các khu vực giáp ranh, các lưu vực sông,… thực hiện đồng thời nhiều biện pháp như quản lý chặt chẽ bến bãi, lập đường dây nóng, nghiêm cấm việc mua bán cát, sỏi không có nguồn gốc hợp pháp. Tuy nhiên, hoạt động khai thác cát, cuội sỏi trái phép, các hành vi vi phạm pháp luật vẫn còn diễn ra, ngoài việc thất thoát khoáng sản còn tác động ảnh hưởng xấu đến môi trường và trật tự xã hội.

Về nhiệm vụ, giải pháp hiện nay

Các Bộ, ngành, địa phương có liên quan, tiếp tục thực hiện nghiêm Chỉ thị số 03/CT-TTg và chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình sau cuộc họp ngày 03/4/2019 tại Thông báo số 142/TB-VPCP ngày 12/4/2019; tiếp tục ban hành quy chế phối hợp trong quản lý, xử lý vi phạm pháp luật về khoáng sản; cương quyết xử lý người đứng đầu địa phương nếu để xảy ra hoạt động khai thác cát, sỏi trái phép.

Về nhiệm vụ, giải pháp trong thời gian tới

Trong thời gian qua, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã chủ động, tích cực xây dựng và trình Chính phủ ban hành Nghị định số 23/2020/NĐ-CP ngày 24/02/2020 quy định về quản lý cát, sỏi lòng sông và bảo vệ lòng, bờ, bãi sông. Nội dung chính của Nghị định thể hiện 05 chính sách, đó là: (1) quản lý cát, sỏi theo quy định Luật khoáng sản gắn với trách nhiệm bảo vệ lòng bờ, bãi sông theo quy định của Luật tài nguyên nước; (2) quản lý, cấp phép, sử dụng cát, sỏi lòng sông trên lưu vực sông phải gắn với trách nhiệm của địa phương theo địa giới hành chính; (3) quản lý cát, sỏi lòng sông chặt chẽ từ lập quy hoạch, cấp phép thăm dò, khai thác đến hoạt động mua bán, vận chuyển, tập kết; (4) cấp phép thăm dò, khai thác cát, sỏi chủ yếu thông qua hình thức đấu giá; (5) khuyến khích sử dụng nguyên liệu thay thế cát, sỏi lòng sông từ đá và vật liệu giàu silic. Nghị định số 23/2020/NĐ-CP được ban hành đã tạo hành lang pháp lý quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về cát, sỏi lòng sông, do đó, Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng các Bộ, ngành và địa phương có trách nhiệm khẩn trương, nghiêm túc tổ chức thực hiện để các quy định của Nghị định số 23/2020/NĐ-CP đi vào đời sống.

Đồng thời, Bộ Tài nguyên và Môi trường đang tiếp thu ý kiến các thành viên Chính phủ để hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước và khoáng sản (thay thế Nghị định số 33/2017/NĐ-CP ngày 03/4/2017 của Chính phủ), nội dung của dự thảo Nghị định đã bổ sung các hành vi vi phạm, tăng mức xử phạt các hành vi vi phạm từ 2 đến 3 lần nhằm tăng sức răn đe các tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản trái phép, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về khoáng sản.