Bộ đã xây dựng, trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành 10 văn bản về tài nguyên nước, trong đó: 08 Nghị định của Chính phủ; 02 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ và Bộ cũng đã ban hành theo thẩm quyền 34 Thông tư hướng dẫn trong lĩnh vực tài nguyên nước.

Bộ đã thực hiện rà soát, trình Thủ tướng Chính phủ ký ban hành các quy trình vận hành liên hồ chứa trên 11 lưu vực sông bao gồm: Hồng, Ba, Vu Gia - Thu Bồn, Sê San, Srepok, Hương, Mã, Cả, Kôn - Hà Thanh, Trà Khúc, Đồng Nai.

Bộ cũng đang đã hoàn thiện hồ sơ thành lập 04 Ủy ban lưu vực sông; Quy chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng quốc gia tài nguyên nước.

Bộ đã trình Thủ tướng Chính phủ ký Nhiệm vụ lập quy hoạch tài nguyên nước quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050 tại Quyết định số 1748/QĐTTg ngày 4/12/2019. Hiện nay, Bộ đang triển khai xây dựng Quy hoạch tài nguyên nước quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Quy hoạch tổng thể điều tra cơ bản tài nguyên nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Ngoài ra, Bộ cũng đang triển khai Xây dựng Lập nhiệm vụ quy hoạch tổng hợp lưu vực sông Đồng Nai thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050; Lập Nhiệm vụ quy hoạch tổng hợp lưu vực sông Ba thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050; Lập Nhiệm vụ quy hoạch tổng hợp lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050. Công tác cấp phép khai thác, sử dụng tài nguyên nước, xả nước thải vào nguồn nước cũng đã được triển khai khá mạnh mẽ và hiệu quả theo quy định của Luật Tài nguyên nước năm 2012 (Điều 37, Điều 44, Điều 52), Nghị định số 201/2013/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tài nguyên nước (các Điều từ 14 đến 38). Đến nay, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã cấp được khoảng 1.400 giấy phép trong lĩnh vực tài nguyên nước. Thông qua công tác cấp giấy phép về tài nguyên nước đã nâng cao năng lực, trách nhiệm của các cơ quan quản lý tài nguyên nước ở các địa phương và ý thức của các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong khai thác sử dụng, bảo vệ tài nguyên nước, góp phần đưa công tác quản lý tài nguyên nước vào nề nếp.

Công tác thanh tra, kiểm tra về tài nguyên nước được triển khai thường xuyên trong các năm qua và ngày càng được tăng cường. Trong năm 2019, lĩnh vực tài nguyên nước đã tập trung thanh tra, kiểm tra trọng tâm, trọng điểm đối với việc chấp hành các quy định của pháp luật về tài nguyên nước trong hoạt động thăm dò, khai thác, sử dụng tài nguyên nước; việc chấp hành các quy định của pháp luật về tài nguyên nước trong hoạt động thăm dò, khai thác, sử dụng tài nguyên nước, xả nước thải vào nguồn nước một số đơn vị khai thác, sử dụng nước đa mục tiêu, có quy mô lớn và phục vụ cấp nước cho đô thị; việc chấp hành các quy định của pháp luật về tài nguyên nước trong hoạt động quản lý, vận hành hồ chứa thuỷ điện, thuỷ lợi. Năm 2020, Bộ Tài nguyên và Môi trường sẽ tập trung thanh tra, kiểm tra trọng tâm, trọng điểm đối với việc chấp hành các quy định của pháp luật về tài nguyên nước trong hoạt động thăm dò, khai thác, sử dụng tài nguyên nước đối với 35 đơn vị khai thác, sử dụng nước. Kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật tài nguyên nước, việc thực hiện các quy định của Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Hương và lưu vực sông Cả (13 đơn vị quản lý, vận hành 14 công trình trên lưu vực sông Hương và 09 đơn vị quản lý, vận hành 11 công trình trên lưu vực sông Cả) và kiểm tra việc thực hiện các Kết luận thanh tra, kiểm tra và kiểm tra đột xuất đối với các vấn đề nóng bỏng, mang tính cấp thiết, gây hoang mang dư luận.

Thông qua công tác thanh tra, kiểm tra đã góp phần nâng cao trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên nước các cấp và ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp; phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm trong lĩnh vực tài nguyên nước và bước đầu nâng cao nhận thức của xã hội về bảo vệ và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn nước. Qua các đợt kiểm tra, thanh tra, Bộ cũng phát hiện một số vấn đề bất cập trong quản lý, phối hợp vận hành, điều tiết nước các hồ chứa, khai thác, sử dụng nước, xả nước thải để kịp thời có những đề xuất kiến nghị biện pháp khắc phục, điều chỉnh, bổ sung trong các văn bản quy phạm pháp luật về tài nguyên nước. Đồng thời, các địa phương cũng đã đẩy mạnh triển khai công tác thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất; xử lý các vi phạm của các cơ sở có hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước, xả nước thải vào nguồn nước không có giấy phép và không chấp hành các quy định pháp luật về tài nguyên nước có liên quan theo quy định tại Nghị định số 33/2017/NĐCP ngày 03/4/2017 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước và khoáng sản.

Để quản lý chặt chẽ việc khai thác tài nguyên nước và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật như kiến nghị của nhân dân nêu trong Báo cáo số 64/BC-MTTQ-BTT ngày 30/12/2019 của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã trình Chính phủ ban hành Nghị định số 36/2020/NĐ-CP ngày 24/3/2020 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước và khoáng sản (có hiệu lực thi hành từ ngày 10/5/2020) (thay thế Nghị định số 33/2017/NĐ-CP ngày 03/4/2017 của Chính phủ), theo đó nội dung Nghị định đã bổ sung các hành vi vi phạm, tăng mức xử phạt các hành vi vi phạm từ 2 đến 3 lần để đảm bảo tính răn đe. Đồng thời, nhằm quản lý chặt chẽ hơn nữa nguồn tài nguyên nước, Bộ Tài nguyên và Môi trường đang xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 82/2017/NĐ-CP ngày 17/7/2017 quy định về phương pháp tính, mức thu tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước, dự kiến trình Chính phủ vào tháng 11/2020.